Grym chwaraeon yn arwain at fywyd yn y lôn gyflym

Fe fyddai bywyd yn llawer iawn arafach yn sicr i James Ledger a'i deulu oni bai am chwaraeon.         

Dydi'r bachgen dwy ar bymtheg oed hynod gyflym o Dreforys ddim yn aros yn llonydd am yn hir iawn - boed ar y trac neu ar ei deithiau o un dinas i'r llall ac o un gwlad i'r nesaf.                                    

Wedi'i eni gyda nam prin iawn sy'n golygu bod cyfyngiadau ar ei olwg yn ei ddwy lygad, mae ei coloboma dwyochrog wedi peri i strwythurau llygad James fethu datblygu'n llawn ac mae'r bylchau o ganlyniad yn golygu nad yw hyd yn oed yn gallu gweld y nodweddion ar wyneb pobl sy'n sefyll yn agos iawn ato.                     

Ond ei allu ar y trac a'r cae sydd wedi galluogi James i deithio'r byd, wedi meithrin hyder ynddo ac wedi gwneud iddo roi targed iddo'i hun o sicrhau lle yn y Gemau Paralympaidd.

Dim ond ar siawns y cafodd ei botensial ei ganfod, pan benderfynodd ymuno â Chlwb Athletau Harriers Abertawe er mwyn gwella ei gyflymdra sbrintio er lles ei bêl droed.

"Roeddwn i wedi bod yn chwarae pêl droed prif ffrwd er pan yn chwech oed," meddai James. "Wedi bod â nam ar fy ngolwg ers i mi gael fy ngeni, rwy'n credu bod pêl droed wedi rhoi cyfle i mi ddysgu sgiliau corfforol ac wedi meithrin hyder ynof i yn sicr - nid dim ond mewn chwaraeon, ond yn yr ysgol hefyd ac wrth wneud pethau o ddydd i ddydd."

"Ond fe welais i 'mod i'n dal yn ôl braidd, a ddim eisiau gwneud camgymeriad wrth chwarae i dîm.

"Yn 2006, ymunais â Chlwb Pêl Droed Abertawe i Chwaraewyr â Nam ar y Golwg (yr unig dîm pêl droed i bobl â nam ar y golwg yng Nghymru), ac fe wnaeth hynny fy ngwthio ymlaen. Roeddwn i'n herio pobl ac yn chwarae'n dda iawn yn y gemau. Roeddwn i eisiau gwella ac felly roeddwn i'n meddwl y byddai bod yn sbrintiwr gwell yn fy helpu i."

Yn 13 oed, mynychodd James ei sesiynau cyntaf gyda'r Harriers, a sylwyd ar ei gyflymdra ar unwaith.

Flwyddyn yn ddiweddarach, roedd yn cystadlu mewn sbrintiau mewn cystadlaethau dros 60, 100 a 200 metr (categori B2 T12), ac yn y naid hir (categori F12).

Yn fuan iawn, cafodd gynnig cyfle i ymarfer â'r academi enwog sy'n cael ei rhedeg gan Ffederasiwn Chwaraeon Anabledd Cymru (FfChAC) - 'ffatri' chwaraeon newydd Cymru ar gyfer enillwyr medalau.

Ac mae'n profi i fod yn un arall o lwyddiannau'r llinell gynhyrchu arbennig honno, yn ennill gwobrau lu.

Ymhlith ei lwyddiannau mae medal aur yn y 200m yng Ngemau Ysgolion y DG yn 2009 (dan 17) a medal aur yn Her Llwyddiant Cyfochrog 2010 Aviva (hŷn).

Ond ei ganlyniad mwyaf nodedig o bosibl yw ennill medal arian yn y naid hir yng Ngemau Ieuenctid y Byd y Ffederasiwn Rhyngwladol ar gyfer Chwaraeon y Deillion yn 2009, a dod yn 7^fed yn rownd derfynol y 100m.

Mae hynny'n nodedig am fod y gystadleuaeth ar gyfer athletwyr o bob cwr o'r byd sy'n 19 oed ac iau. Dim ond 16 oed oedd James yn cystadlu.

Bydd yn cael cyfle arall ar yr un trac yn Colorado Springs fis Gorffennaf (13-18) eleni pan fydd yn cystadlu yn fest Prydain Fawr fel rhan o sgwad sydd wedi'i enwi fel un â photensial i gyrraedd y brig.         

I James, mae ei ddatblygiad ar y trac wedi bod law yn llaw â'i ddatblygiad oddi arno.    

"Mae chwaraeon wedi gwneud gwahaniaeth mawr i 'mywyd i," meddai'r disgybl o Ysgol Esgob Vaughan. "Mae wedi rhoi annibyniaeth i mi ac rwy'n teimlo fy mod i'n gallu cymysgu'n dda gyda phobl nawr. Mae athletau'n gamp gymdeithasol iawn ac rwy'n credu fy mod i wedi elwa o hynny.

"Rydw i eisiau aros yn y byd chwaraeon yn y dyfodol. Rydw i'n gwneud fy lefel A yn awr ac rydw i wedi cael lle yn APCC i astudio am radd mewn datblygiad chwaraeon, os caf y graddau priodol.                                 

"Os yn bosibl, fe hoffwn i weithio gydag ieuenctid anabl, a'u hysbrydoli nhw gobeithio, a rhoi cefnogaeth a hyfforddiant penodol iawn iddyn nhw, yn seiliedig ar fy mhrofiadau i fy hun.

"Mae fy ffrindiau'n mynd i'w partïon a'u nosweithiau allan ac rydw i'n mwynhau fy mywyd cymdeithasol, ond maen nhw'n fy nhrin i'n grêt, heb roi unrhyw bwysau arna' i i wneud yr un peth. Maen nhw'n gwybod fy mod i'n ymarfer llawer ac yn ofalus iawn o'm deiet. Rydw i'n meddwl eu bod nhw i gyd eisiau fy nghefnogi i gymaint ag y gallan' nhw."

Mae ei amserlen ymarfer ddwys yn orlawn bob wythnos, wrth iddo dreulio ei nosweithiau Llun yn Athrofa Prifysgol Cymru Caerdydd (APCC), pob nos Fawrth yn y gym, pob nos Iau yn ymarfer dygnedd sbrint ac ymarfer naid hir ar ddydd Sadwrn. Byddai astudio yn APCC yn ei gwneud yn haws i James wneud defnydd o'i hyfforddwr perfformiad gydag Athletau Cymru, Darrell Maynard, a FfChAC.   

Gyda'i deulu y tu cefn iddo yn ei gefnogi i sicrhau clod rhyngwladol iddo'i hun, mae ei dad, Richard, yn ymwybodol iawn o waith caled James wrth iddo baratoi, a hefyd o'r cyfleoedd sydd wedi dod i'w ran drwy gyfrwng athletau.                     

"Mae angen llawer iawn o ymrwymiad ac ymroddiad gan James i gystadlu ar lefel mor uchel," meddai.

"Rydyn ni'n teithio ledled y DG, i Lundain un wythnos efallai, ac yna Loughborough y nesaf ac yna Leeds yr wythnos ganlynol.

"Ond mae hefyd wedi rhoi cyfle i James deithio i wahanol wledydd i gystadlu neu i fynychu gwersylloedd hyfforddi tywydd cynnes ym Mhortiwgal.   

"Fe es i i UDA yn gwmni iddo a does dim dwywaith ein bod ni wedi cyfarfod â phobl wych iawn yno ac wedi gwneud llawer iawn o ffrindiau.

"Mae'r teulu a'i ffrindiau i gyd mor falch o'r hyn mae e wedi'i gyflawni a'r ffordd mae'n edrych ar ôl ei hun.

"Mae'n gallu bod yn anodd yn aml iawn i ieuenctid gyda anabledd deimlo eu bod yn cael eu derbyn yn gymdeithasol ac fe all hynny fod yn broblem go iawn ar adegau. Ond mae cymryd rhan mewn chwaraeon a sicrhau llwyddiant yn y maes hwnnw'n golygu nad yw hynny'n wir am James.

"Yn ogystal â chyflawni'n bersonol, mae sefydliadau fel FfChAC ac Athletau'r DG yn darparu cefnogaeth hanfodol iddo ar gyfer cystadlu."

http://www.youtube.com/watch?v=CY1NTMN5OTw&feature=channel_video_title

Am ragor o wybodaeth am Ffederasiwn Chwaraeon Anabledd Cymru, cysylltwch â: www.disabilitysportwales.com.